Kritonline 149: Help, ik heb geen samenstelrisico!
Binnen de risicogerichte aanpak van samenstellingsopdrachten klinkt soms de vraag: kan het voorkomen dat er géén samenstelrisico is? Het antwoord is ja, maar dit is eerder uitzondering dan regel. En zelfs dan zijn er belangrijke voorwaarden én valkuilen waar rekening mee moet worden gehouden. In dit blog lees hoe je hier als accountant mee omgaat en hoe dit je risicogerichte aanpak versterkt, zodat je jouw klant optimaal kunt ondersteunen.
De kern van risicogericht samenstellen
Risicogericht samenstellen betekent dat je vanuit een top-downbenadering kijkt naar de onderneming en de jaarrekening. Op basis daarvan worden samenstelrisico’s geïdentificeerd en werkzaamheden uitgevoerd. Het proces start vanuit een complete administratie, vaak een samenstelwaardige kolommenbalans (SWK). Tussentijdse werkzaamheden, zoals afschrijvingen of loonjournaalposten, voer je ook tussentijds uit. Dit zorgt voor overzicht en focus op de relevante risico’s.
Wanneer kan er géén samenstelrisico zijn?
Er zijn drie voorwaarden die vervuld moeten zijn voordat geconcludeerd kan worden dat er geen samenstelrisico is. Deze voorwaarden zijn essentieel om de risicogerichte aanpak zuiver en effectief te houden.
1. Beperkte bedrijfsactiviteiten
Het gaat om ondernemingen met eenvoudige, niet-complexe activiteiten, zoals holdings of kleine handelsbedrijven. Zodra er sprake is van omvangrijke of complexe activiteiten, ontstaan er vrijwel altijd risico’s in de jaarrekening.
2. Een volledige bedrijfsbeschrijving
Niet alleen de basisgegevens en gebruikte software zijn van belang, maar vooral een heldere beschrijving van hoe de belangrijkste posten in de jaarrekening tot stand komen. Dit biedt inzicht in de totstandkoming van cijfers en voorkomt dat belangrijke aspecten over het hoofd worden gezien. Voor inspiratie kun je ons eerdere blog over de bedrijfsbeschrijving nog eens lezen.
3. Een samenstelwaardige kolommenbalans (SWK)
De SWK vormt een logische basis voor risicogericht samenstellen. Toch schuilt hier ook een valkuil: in de praktijk worden in het administratieve proces vaak al samenstellingswerkzaamheden uitgevoerd, zoals voorzieningen of groot onderhoud. Daarmee verschuift de samenstelpraktijk ongemerkt weer naar de ‘oude manier’, terwijl het doel juist is om risico’s bewust te adresseren.
De onvermijdelijke realiteit: vaak wél een risico
In de meeste situaties zal er toch sprake zijn van samenstelrisico’s, al is het maar op thema’s zoals duurzaamheid of IT. Wordt er geen risico geselecteerd terwijl niet aan de voorwaarden is voldaan? Dan is de kans groot dat essentiële elementen in het proces ontbreken en het risicogericht werken zijn kracht verliest.
Altijd oog voor verslaggevingsaspecten
Zelfs wanneer er geen samenstelrisico’s worden geselecteerd, blijft er werk te doen. Verslaggevingsaspecten zoals afwaarderingen, toelichtingen in de jaarrekening of verplichtingen buiten de balans blijven onverminderd aandacht vragen. Deze stappen zijn cruciaal om de betrouwbaarheid van de jaarrekening te waarborgen en je klant van waardevol inzicht te voorzien.
Van uitvoerder naar adviseur
Een risicogerichte aanpak voorkomt dat je tijd besteedt aan overbodige werkzaamheden. Je focust op de punten die er echt toe doen, vergroot de kwaliteit van je samenstellingsopdrachten en benut risico’s als ingang voor waardevol klantadvies. Daarmee verschuift je rol van uitvoerder naar sparringpartner die concrete meerwaarde biedt.
De meerwaarde van risicogericht werken
Het volledig ontbreken van risico’s is zeldzaam, maar dat maakt het proces juist krachtig. Door altijd alert te zijn op verslaggevingsaspecten en mogelijke risico’s, werk je bewuster en slimmer. Zo wordt elk samensteldossier meer dan een administratieve verplichting: het is een kans om de relatie met je klant te versterken en toekomstgericht advies te geven.
Risicogericht werken maakt jou als accountant onmisbaar: niet door méér te doen, maar door precies dát te doen wat er voor jouw klant toe doet.
Meer weten?
Wil jij met je collega’s aan de slag met het versterken van de risicogerichte aanpak van samenstellingsopdrachten? Neem dan contact op met Elly van der Velden of Remco van den Akker. Wij worden er blij van als we jullie kunnen helpen je prestaties te verbeteren! Dat doen we altijd op maat voor jouw organisatie en met aandacht voor de mens.